Umowa o dzieło a prawa autorskie

Pisaliśmy już, że przedmiotem umowy o dzieło jest konkretny produkt: nowa rzecz, która powstaje w wyniku pracy wykonawcy. W tym kontekście naturalnie nasuwa się kwestia przekazania praw autorskich do stworzonego produktu.
Dlaczego warto znać korzyści, jakie daje dysponowanie prawami autorskimi? Bo znacząco mogą one obniżyć wysokość podatków.

Co oznacza przekazanie praw autorskich
Prawa autorskie w umowie o dzieło

 

Umowy cywilnoprawne i prawa autorskie

Prawa autorskie można przekazać do wszystkich prac o indywidualnym charakterze. Oznacza to, że jeśli pracujesz w oparciu o umowę zlecenia lub o pracę, możesz przekazać zleceniodawcy/pracodawcy prawa autorskie do stworzonych przez ciebie oryginalnych, autorskich prac. Nie będzie to jednak miało żadnego wpływu na wysokość podatku dochodowego: pozostanie on na stałym poziomie 18%.

Umowa o dzieło jest specyficzną formą zatrudnienia. Nie odprowadza się od niej składek emerytalnych i ubezpieczeniowych ani nie wlicza się ona w staż pracy. Ma ona jedną zaletę, która nie występuje w umowach zlecenia i o pracę: przekazanie praw autorskich niesie ze sobą korzyści majątkowe.

 

Prawa autorskie osobiste i majątkowe

Czym są prawa autorskie? Najprościej: są to prawa do dysponowania powstałym dziełem i prawa do czerpania z niego korzyści majątkowych.
Dzielą się one na dwa typy:

  • prawa osobiste
  • prawa majątkowe

Prawa autorskie osobiste chronią „umysłowy” związek między tobą jako autorem i efektami twojej pracy. Przyznają ci prawo do oznaczania utworu twoim imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem artystycznym oraz prawo do decyzji o pierwszym udostępnieniu utworu.
Osobiste prawa autorskie gwarantują nienaruszalność treści i formy utworu. Dają ci także nadzór nad tym, jak wykorzystywany jest utwór i czy jest on wykorzystywany rzetelnie.

Ważne! Osobiste prawa autorskie są niezbywalne.

Prawa autorskie majątkowe zabezpieczają z kolei prawa twórcy do czerpania korzyści majątkowych z powielania, rozpowszechniania, wykonywania lub wykorzystywania danego dzieła.
Te prawa możesz przenieść na inną osobę – najczęściej nabywcę twojej pracy.

 

Do jakich prac można przekazać prawa autorskie majątkowe

Trudno wskazać przedmiot ludzkiej kreatywności, który nie podległaby ochronie autorskich praw majątkowych. Dotyczą one tekstów naukowych, prac muzycznych, plastycznych i graficznych, większości prac informatycznych, rękodzieła – możliwości są niemal niewyczerpane.

Ustawa o prawie autorskim w artykule 1, ustępie 2, precyzuje, jakie efekty twórczej działalności człowieka są szczególnie chronione prawami autorskimi:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  • plastyczne;
  • fotograficzne;
  • lutnicze;
  • wzornictwa przemysłowego;
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
  • muzyczne i słowno-muzyczne;
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
  • audiowizualne (w tym filmowe).

 

Istnieje jednak kilka dziedzin aktywności twórczej i umysłowej, której efekty są wyłączone z praw autorskich (majątkowych).

  • odkrycia
  • idee
  • procedury (technologiczne, biurowe, z zakresu administracji państwowej)
  • metody i zasady działania
  • koncepcje matematyczne
  • akty normatywne lub ich urzędowe projekty;
  • urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole;
  • opublikowane opisy patentowe lub ochronne;
  • proste informacje prasowe

(Ustawa o prawie autorskim, art. 4).

 

Przekazanie praw autorskich a umowa o dzieło: wysokość podatków

Przekazanie praw autorskich, kiedy pracujesz w oparciu o umowę o dzieło, ma wpływ na wysokość odprowadzanego podatku dochodowego.

W przypadku wszystkich umów wynosi on 18%, jednak tylko przy umowie o dzieło wliczają się weń koszty uzyskania przychodu (KUP).
Jako osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie możesz wszystkich wydatków związanych ze stworzeniem dzieła wrzucić w koszty firmowe i odliczyć od podatku.

Aby zniwelować tę nierówność, wprowadzono zryczałtowany koszt uzyskania przychodu, który ma pokrywać wydatki, jakie ponosisz w związku z wytworzeniem utworu (materiały, potrzebny sprzęt, prąd itd.).
Koszt uzyskania przychodu w umowie o dzieło wynosi 20%. Wysokość podatku oblicza się zatem nie od całej wartości zlecenia, ale od 80%. Dla ułatwienia można więc przyjąć, że podatek wynosi nie 18%, ale 14,4% wartości całego zlecenia.

Kiedy decydujesz się na przekazanie praw autorskich majątkowych, koszt uzyskania przychodu wzrasta do 50% wartości zlecenia. Oznacza to, że wysokość podatku oblicza się tylko na podstawie połowy zarobionej przez ciebie kwoty.
Kiedy przekazujesz prawa autorskie do utworu, podatek dochodowy spada zatem… do 9% wartości zlecenia.

 

Przekazanie praw autorskich a umowa o dzieło: konsekwencje dla wykonawcy

Czy warto przekazywać prawa autorskie? Niewątpliwie jest to możliwość atrakcyjna finansowo, ponieważ obniża podatek dochodowy do zaledwie 9%.

Pamiętaj jednak, że przekazanie praw autorskich majątkowych niesie za sobą również konsekwencje prawne. Twoi klienci mogą być zainteresowani odkupieniem praw autorskich, ponieważ w ten sposób zyskują gwarancję, że nie wykorzystasz tego samego pomysłu w pracy przygotowanej na potrzeby ich konkurencji.

To najważniejsza rzecz, o jakiej musisz pamiętać przy przekazywaniu praw autorskich. Kiedy przenosisz prawa majątkowe na nabywcę, tracisz możliwość ponownego wykorzystania raz stworzonego projektu lub sprzedaży licencji do jego wykorzystywania. Dotyczy to szczególnie programów i botów.
Dla innych dziedzin prac kreatywnych, takich jak projektowanie graficzne, dziennikarstwo czy copywriting, to obostrzenie nie jest zbyt uciążliwe. Specyfika tych usług zakłada, że każdy klient wymaga indywidualnego projektu.

 

Umowa o dzieło a przeniesienie praw autorskich – podsumowanie

Przedmiotem przeniesienia praw autorskich są tylko prawa majątkowe – osobiste prawa autorskie, które chronią uznanie autorstwa danej treści, są niezbywalne.

Przeniesienie majątkowych praw autorskich jest możliwe w przypadku wszystkich rodzajów umów cywilnoprawnych i umów o pracę, jednak tylko w przypadku umowy o dzieło ma wpływ na obniżenie podatków.
Przekazanie praw autorskich wpływa na wysokość kosztów uzyskania przychodu – to pewna część wartości całej umowy, która jest zwolniona z podatku. W przypadku umów o dzieło bez przeniesienia PA, koszt uzyskania przychodu wynosi 20% (a więc podatek wynosi 14,4% wartości zlecenia), a jeśli przekazujesz PA, kwota ta wzrasta do połowy wartości umowy, więc płacisz tylko 9% podatku.

Przekazywać prawa autorskie czy nie – to indywidualna kwestia każdego wykonawcy.
Jeśli specyfika twojej pracy wymaga tworzenia nowego projektu dla każdego klienta, przekazanie praw autorskich jest atrakcyjną możliwością. Zrezygnuj z niej jednak, jeśli w twojej pracy wielokrotnie sprzedajesz to samo dzieło (np. udzielasz licencji).

Zapisz

Leave a reply:

Your email address will not be published.

Site Footer