Umowa o dzieło – ile osób faktycznie z niej korzysta?

Ile dokładnie osób pracuje w oparciu o umowy o dzieło? Ta najmniej opodatkowana i oskładkowana część umów cywilnoprawnych nie do końca słusznie kojarzy się z szarą strefą.

Z umowy o dzieło korzystają nie tylko osoby wykonujące prace dorywcze, ale również freelancerzy i przedstawiciele wolnych zawodów, tacy jak aktorzy, muzycy i dziennikarze.
Ile osób korzysta jednak z form zatrudnienia innych niż umowa o pracę? Czy robią to z własnej woli, czy wybierają umowy cywilnoprawne pod naciskiem zleceniodawców i klientów?

Ile osób pracuje na umowę o dzieło?
Umowa o dzieło w statystykach

Umowa o dzieło w raportach Głównego Urzędu Statystycznego

Umowy regulujące stosunki między pracodawcą lub zleceniodawcą i pracownikami są obiektem zainteresowania nie tylko ekonomistów i polityków.
Główny Urząd Statystyczny regularnie bada sytuację na rynku pracy, również na potrzeby pracodawców i inwestorów.

 

Ile osób jest zatrudnionych w oparciu o umowy cywilnoprawne?

Z zeszłorocznego raportu GUS dowiadujemy się, że w roku 2015 w Polsce w oparciu o umowy cywilnoprawne pracowało nieco ponad milion osób – dokładnie 1,3 miliona. To 9% wszystkich zatrudnionych.

W badaniu uwzględniono tylko te osoby, dla których umowa zlecenia lub o dzieło jest jedynym źródłem dochodu. Nie uwzględniono w nim osób, które mają stałe zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę, ale dorabiają na przykład przez wykonywanie zleceń jako freelancerzy.
Wliczono natomiast tę grupę, która korzysta z samozatrudnienia. Chodzi tu przede wszystkim o jednoosobowe działalności gospodarcze oraz osoby zawierające kontrakty managerskie.

Co ciekawe, odsetek osób pracujących w oparciu o niestandardowe formy zatrudnienia utrzymuje się na stałym poziomie od ostatnich czterech lat. To dobry prognostyk: oznacza, że coraz rzadziej zdarzają się przypadki nadużywania umów cywilnoprawnych.
Niewątpliwie na ten stan miały wpływ zmiany prawne w warunkach, na jakich zawierane są umowy zlecenia. Chodzi tu oczywiście o ustalenie minimalnej stawki godzinowej i wprowadzenie składek emerytalnych i ubezpieczeniowych.

 

Umowa o dzieło w statystykach

Spośród wszystkich umów wskazanych przez osoby, które pracują w nietypowych formach zatrudnienia, najczęściej wskazywana jest umowa zlecenia – to wybór 65% wszystkich „elastycznych” zatrudnień.
Drugie w kolejności jest samozatrudnienie. Najrzadziej wskazywane są właśnie umowy o dzieło i inne formy umów cywilnoprawnych, w tym kontrakty managerskie.

 

Umowa o dzieło i samozatrudnienie – przymus czy chęć?

Interesująca jest kwestia, czy umowy cywilnoprawne były zawierane z wyboru osób zatrudnionych, czy były narzucane przez pracodawców.
W przypadku umów zlecenia 85% respondentów deklarowało, że umowa nie była zwarta z ich woli, a wybrana pod naciskiem klientów.

Procent ten był znacznie niższy w przypadku umów o dzieło, kontraktów i samozatrudnienia – wynosił 64%. Połowę w tej grupie stanowią właśnie osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, których pracodawca uzależnił nawiązanie współpracy właśnie od możliwości wystawienia rachunku. Pozostałe osoby z grupy korzystających z samozatrudnienia zdecydowały się na tę formę z własnej woli.
W tym miejscu warto przypomnieć, że aby rozliczać się z klientem za pomocą faktury VAT można również skorzystać z serwisu useme.eu, który umożliwia legalne wystawianie faktur bez prowadzenia firmy.

 

Kto pracuje w oparciu o umowę o dzieło?

Raport GUS wskazuje, że jest widoczna pewna różnica w tym, jakie umowy cywilnoprawne zawiązują kobiety i mężczyźni.
Wśród kobiet więcej jest bowiem zatrudnionych na umowę zlecenia niż mężczyzn (odpowiednio 75% kobiet i 56% mężczyzn). Tendencja ta odwraca się przy umowach o dzieło (14% mężczyzn i 5% kobiet) i samozatrudnienia (19% mężczyzn i 13% kobiet).

 

Umowy o dzieło i samozatrudnienie na tle rynku pracy w Polsce

Ten sam trend można zauważyć w procentowym udziale osób pracujących w nietypowych formach zatrudnienia na tle wszystkich osób zatrudnionych.

W oparciu o umowę zlecenia pracuje 3,5% wszystkich zatrudnionych kobiet i 2,3% wszystkich zatrudnionych mężczyzn.
Tendencja ta odwraca się przy umowach o dzieło, które dają 0,6% wszystkich zatrudnionych mężczyzn i 0,3% wszystkich zatrudnionych kobiet oraz przy samozatrudnieniu, gdzie jednoosobowe działalności gospodarcze prowadzone przez mężczyzn tworzą w sumie 0,8% rynku pracy, a przez kobiety 0,6%.

Nietypowe formy zatrudnienia są częściej spotykane wśród respondentów w przedziale wiekowym 15-24 lat oraz 60 lat i więcej. W obu grupach dominują przede wszystkim umowy zlecenia.
Jednocześnie poziom wykształcenia tylko w nieznacznym stopniu wpływa na ilość zawieranych umów cywilnoprawnych – odsetek ten najwyższy jest wśród osób z wykształceniem średnim (6,8% wszystkich zatrudnionych).

 

Umowa o dzieło w statystykach – podsumowanie

Przyzwyczajeni jesteśmy do mówienia o umowach cywilnoprawnych jako o umowach śmieciowych. Tymczasem badanie GUS pokazuje, że kwestia umów cywilnoprawnych dotyczy niewielkiej części całego rynku pracy.

Badanie pokazuje również, że umowy cywilnoprawne są potrzebnym narzędziem na rynku pracy – korzystanie z nich nie zawsze wynika z przymusu ze strony pracodawcy i bywa też wynikiem dobrowolnego wyboru.

Trudno też mówić o tym, że umowy cywilnoprawne są domeną osób z niższym wykształceniem. Dane zebrane przez GUS pokazują, że różne poziomy wykształcenia mają mniejszy wpływ na ilość zawieranych umów cywilnoprawnych w danej grupie niż ma wiek respondentów.

 

Źródło 1
Źródło 2
Źródło 3

Zapisz

Zapisz

Zapisz

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Site Footer

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x